MGA KAALAMAN TUNGKOL SA RED TIDE


SOURCES:
Department of Agriculture
Bureau of Fisheries and Aquatic Resources
National Red Tide Task Force
Inter-Agency Committee on Environmental Health
Department oh Health

Ano ang red tide?  Ang red tide ay isang uri ng pamumula o pagkukulay kalawang ng tubig dagat sanhi ng mabilis na pagdami ng mga organismong tinatawag na dinoflagellates.     

Ang red tide ay isang pangyayaring dulot ng pagbabago sa kundisyon ng tubig-dagat. Hindi sa lahat ng panahon na ang red tide ay may pamumula sa tubig-dagat. Ito ay sa kadahilanang ang mga organismo ay hindi namamalagi sa kanilang kinalalagyan kundi kumikilos ng pataas o pababa sa “water column.”  Ito ay nakikita kapag ang kaniyang dami ay umaabot na sa 10,000 cells/liter ng tubig-dagat o higit pa.

Ano ang dinoflagellate? Ang dinoflagellates ay isang uri ng maliliit na organismo na nabibilang sa pinakasimpleng pangkat ng buhay sa dagat na kung tawagin ay single-celled organisms. Ang mga ito ay makikita lamang sa pamamagitan ng paggamit ng mikroskopyo.

Sila ay matatagpuan sa tubig-alat at tubig-tabang na maaaring  “free-floating” o “bottom-dweller”.

May ilang uri ang dinoflagellate? Maraming uri ang dinoflagellates. Sinasabing may humigit-kumulang na dalawang libong (2,000) uri ng dinoflagellates sa buong daigdig at sa bilang na ito, tatlumpu (30) ang nagtataglay ng lason. Sa kasalukuyan, mayroong dalawang uri ng mapanganib na dinoflagellates  ang naitala sa Pilipinas. Ito ang Pyrodinium bahamense variety compressum  at Gymnodinium catenatum.
Ano ang sanhi ng red tide blooms? Ang mga kundisyon  na gaya ng sinag ng araw, sobrang alat (salinity), mataas na temperatura, agos, galaw ng tuig, at sustansiya sa tubig (nutrients) ay maaring maging sanhi ng red tide blooms.

Ayon sa pananaliksik, ang sobrang pagdami ng sustansiya katulad ng phosphorus, phosphate, nitrate, at nitrite kasama ng tamang kumbinasyon ng temperatura at alat ng tubig ay maaaring maging sanhi ng paglitaw at pagdamin ng organismo ng red tide.

Magaganap ang pangyayaring ito kung ang mahabang panahon ng tag-init ay masusundan ng malakas na pag-ulan at pagkakaroon ng dagliang daloy ng tubig mula sa lupa papuntang katubigan. Sa ganitong sitwasyon, magiging mayaman ang tubig-dagat sa sustansiya na maaaring magpalago o magpadami sa populasyon ng dinoflagellates.

Maari bang malaman ang takdang panahon ng pagdating ng red tide at maari rin ba itong masugpo? Marami ng naimungkahing pamamaraan upang malaman ang tiyak na panahon ng paglitaw ng red tide, ngunit hanggang ngayon ay wala pang tiyak na paraan upang masabi ang takdang araw at panahon ng paglitaw nito.  Patuloy na pinag-aaralan ng mga mananaliksik ang bagay na ito.

Ang red tide ay mahirap sugpuin dahil sa mga sumusunod:

  1. Lawak at lalim ng dagat. Ang red tide ay maaring makasakop ng napakalaking bahagi ng karagatan kung kaya’t hindi maabot isipin kung paano ito masusugpo.
     
  2. Ang magiging epekto ng pagsugpo ng red tide sa ibang lamang dagat. Hindi madali ang pagsasagawa sa pagsugpo ng red tide sapagkat lahat ng lamang-dagat ay maaaring maapektuhan at tuluyang mamatay kung gagamit, halimbawa, ng pamuksang kemikal.
Ano ang epekto ng red tide sa mga lamang-dagat? Ang red tide na sanhi ng Pyrodinium bahamense variety compressum at Gymnodinium catenatum ay hindi direktang nakamamatay ng mga lamang-dagat. Subali’t ang mga ito ay maaaring makaapekto.
  1.  Isda. Karamihan ng isda ay maaaring maapektuhan ng red tide depende sa dami ng organismo sa dagat at sa tagal ng pagkakalantad nito. Ang dahilan ng pagkamatay ng isda sa panahon ng red tide ay ang mga sumusunod:
     
    • pagbara ng organismo sa hasang ng isda na plankton feeder, at
    • kakulangan ng oxygen (dissolve oxygen) sa tubig dahilan sa paggamit ng mga ito sa panahon ng kanilang pagkamatay (die-off period).
       
  2. Shellfish. Ang mga lamang-dagat katulad ng tahong, talaba, halaan, kabiya, litob at iba pang mga kauri nito (shellfish) na tinatawag na filter-feeders  ay hindi naaapektuhan ng organismo ng red tide. Subalit ang mga ito at nakakaipon ng lason ng red tide sa kanilang katawan.
Ano ang epekto ng shellfish na kontaminado ng lason ng red tide kung ito ay kinain ng tao? Ang taong nakakain ng mga shellfish  na nagtataglay ng nakakalasong organismo ng red tide, na kung tawagin ay P. bahamense at G. catenatum, ay maaring makaranas ng pagkakalason na tinatawag na paralytic shellfish poisoning (PSP).

Ang sintomas nito ay ang mga sumusunod:

  1. pamamanhid ng mukha at paligid ng bibig
  2. pagsusuka
  3. pagkahilo
  4. pananakit ng ulo
  5. parang tinutusok na pakiramdam at paralysis ng mga kamay at paa
  6. pakiramdam na parang lumulutang ang biktima sa hangin
  7. panghihina
  8. mabilis na pulso
  9. paghihirap sa pagsasalita
  10. paghihirap sa paglunok

Ang mga pangunahing sintomas ay karaniwang nararamdaman ng biktima tatlumpung minuto (30 minutes) pagkaraang kumain ng shellfish na kontaminado ng red tide. Ang mga kaso ng pagkamatay sanhi ng PSP ay dulot ng “paralysis” ng baga at iba pang parte ng sistema ng paghinga. Karaniwang nangyayari ito sa loob ng labindalawang oras (12 hours) matapos na kumain ng mga apektadong shellfish.

Bakit may mga biktima ng paralytic shellfish poisoning (PSP)?

Narito ang ilan sa mga kadahilanan kung bakit may nabibiktima ng PSP:

  1. Ang hindi pagpapaniwala ng ibang tao sa impormasyon tungkol sa panganib na dulot ng red tide
     
  2. Ang walang panlabas na palatandaan sa shellfish na ito ay nagtataglay ng lason
     
  3. Hindi ganap na nawawala ang lason ng red tide kahit iluto ang apektadong shellfish
     
  4. Maaring magtaglay ng mataas na antas ng lason ang shellfish kahit walang pamumula sa tubig-dagat
Ano ang mga dapat gawin kung ang tao ay may sintomas ng PSP?

Ang taong may sintomas ng PSP ay nararapat na:

  1. Pasukahin ang biktima sa pamamagitan ng pagsungkit ng daliri sa lalamunan upang mailabas niya ang nakaing shellfish na kontaminado ng red tide.
     

  2. Dalhin sa pinakamalapit na ospital ang biktima para sa tamang lunas

Ang suka ba at ibang uri ng pang-asim o ang pagluluto ay maaring makatulong upang maalis ang lason ng red tide sa kontaminadong shellfish?  Napag-alaman sa pananaliksik na ang red tide na lason ay hindi naaalis o nababago sa pagluluto o sa paggamit ng suka at ibang uri ng pang-asim. Ang lason ng red tide ay tumataas sa solusyon na may pagkaasido. Batay sa pagsusuri ito ay tumataas ng labinlimang (15) ulit kapag nahaluan ng hydrochloric acid, isang uri ng asido na matatagpuan sa sikmura ng tao.
Anu-ano ang mga lamang-dagat na maaring kainin sa panahon ng red tide? Ang mga sumusunod ay maaring kainin:
  1. isda: alisin ang hasang at lamang-loob
  2. hipon: alisin at huwag kainin ang ulo at bituka
  3. alimango at alimasag: alisin at huwag kainin ang aligi at tiyan
  4. pusit: alisin ang lamang-loob

PAALALA: Siguraduhing sariwa at hugasang mabuti ang lahat ng nabanggit bago iluto.

Ano ang epekto ng red tide sa ekonomiya?

Ang pagdating ng red tide ay may malaking epekto sa kalakalan ng pangingisda sa isang komunidad. Ang dahilan nito ay ang mga sumusudod:

  1. pagkawala ng hanapbuhay at kita ng mangingisda sanhi ng pansamantalang pagbabawal ng mga otoridad sa pag-ani, pagtitinda, at pagkain ng mga shellfish tulad ng tahong, talaba, halaan, kabiya, at iba pa sa lugar na apektado ng red tide.
     

  2. pagkawala ng kita ng mga mangingisda sanhi ng takot ng mga mamimili sa mga lamang-dagat sa pag-aakalang lahat ng mga ito ay nakakalason
     

  3. pagbaba sa bilang ng mga turista na bumibisita sa lugar na apektado ng red tide

Ano ang kailangang gawin upang mabawasan ang epekto ng red tide?

Upang mabawasan ang epekto ng red tide, gawin ang mga sumusunod:

  1. pag-iwas sa pagkain ng anumang uri ng shellfish na hango sa lugar na itinakda ng National Red Tide Task Force na may shellfish ban
     

  2. pagiging handa sa paghanap ng ibang pagkakakitaan
     

  3. pakikipag-ugnayan sa mga ahensiya ng pamahalaan katulad ng DA-BFAR, Quedancor at sa mga pamahalaang lokal tungkol sa impormasyon ng alternatibong hanapbuhay

Anu-ano ang mga pamamaraan upang maiwasan ang paglaganap ng red tide? Ang paglaganap ng red tide ay maaring maiwasan sa pamamagitan ng mga sumusunod:
  1. pagpapatupad ng mga regulasyon tungkol sa paghango ng mga shellfish na kontaminado ng red tide
     
  2. pagkakaroon ng wastong sistema at kagamitan sa pagtapon ng maruming tubig
     
  3. wastong pamamahala sa basura (solid waste management)
Ano ang kasalukuyang ginagawa ng pamahalaan upang makatulong sa mga mamamayan at maiwasan ang mga problemang dulot ng red tide?

Narito ang ilan sa mga nagawa at patuloy na ginagawa ng pamahalaan upang makatulong at maiwasan ang problemang dulot ng red tide:

  1. Itinatag ng pamahalaan ang National Red Tide Task Force (NRTTF) sa pamamagitan ng Inter-Agency Committee on Environmental Health (IACEH) upang pamunuan at maipatupad ang National Red Tide Management Program.
     

  2. Patuloy na pag-aaral at masusing pagsubaybay sa mga lugar na apektado ng red tide at regular na pag-isyu ng Red Tide Update upang makapagbigay ng wastong impormasyon sa publiko
     

  3. Pagdedeklara at pag-alis ng shellfish ban
     

  4. Aktibong pakikipag-ugnayan ng NRTTF sa pamahalaang lokal upang maiwasan ang suliranin sa red tide.
     

  5. Pagpapatayo ng Red Tide Testing Centers at pagtatatag ng Local Red Tide Task Force
     

  6. Pagmumungkahi ng ibang uri ng hanapbuhay

Ano naman ang maitutulong ng pribadong sektor sa panahon ng red tide?

Ang pribadong sektor ay maaaring makatulong sa pamamagitan ng:

  1. pagsunod sa patakaran at mungkahing pamamaraan ng pamahalaan at pribadong sektor upang maiwasan ang panganib ng red tide
     

  2. pakikipagtulungan sa pamahalaan sa pagpapalaganap ng mga kaalaman tungkol sa red tide
     

  3. pakikipagtulungan sa komunidada upang magkaroon ng ibang uri ng hanapbuhay
     

  4. pagsasagawa ng pag-aaral at pananaliksik na may kaugnayan sa red tide

 

KEYWORDS: red tide, red tide symptoms, red tide cure, red tide treatment, red tide first aid, red tide poisoning, seafood poisoning, seafood, seafoods, emergency, emergency, emergency, about red tide, red tide FAQs, basic facts about red tide, frequently asked questions, red tide victims, biktima ng red tide, gamot sa red tide, dapat gawin kapag nalason ng red tide