MGA KAALAMAN TUNGKOL SA RED TIDE
SOURCES:
Department
of Agriculture
Bureau of Fisheries and Aquatic Resources
National Red Tide
Task Force
Inter-Agency Committee on Environmental Health
Department oh
Health
| Ano ang red tide? | Ang red tide ay isang uri ng pamumula o
pagkukulay kalawang ng tubig dagat sanhi ng mabilis na pagdami ng mga
organismong tinatawag na dinoflagellates.
Ang red tide ay isang pangyayaring dulot ng pagbabago sa kundisyon ng tubig-dagat. Hindi sa lahat ng panahon na ang red tide ay may pamumula sa tubig-dagat. Ito ay sa kadahilanang ang mga organismo ay hindi namamalagi sa kanilang kinalalagyan kundi kumikilos ng pataas o pababa sa “water column.” Ito ay nakikita kapag ang kaniyang dami ay umaabot na sa 10,000 cells/liter ng tubig-dagat o higit pa. |
| Ano ang dinoflagellate? | Ang dinoflagellates ay isang uri ng maliliit na organismo na
nabibilang sa pinakasimpleng pangkat ng buhay sa dagat na kung tawagin ay
single-celled organisms. Ang mga ito ay makikita lamang sa
pamamagitan ng paggamit ng mikroskopyo.
Sila ay matatagpuan sa tubig-alat at tubig-tabang na maaaring “free-floating” o “bottom-dweller”. |
| May ilang uri ang dinoflagellate? | Maraming uri ang dinoflagellates. Sinasabing may humigit-kumulang na dalawang libong (2,000) uri ng dinoflagellates sa buong daigdig at sa bilang na ito, tatlumpu (30) ang nagtataglay ng lason. Sa kasalukuyan, mayroong dalawang uri ng mapanganib na dinoflagellates ang naitala sa Pilipinas. Ito ang Pyrodinium bahamense variety compressum at Gymnodinium catenatum. |
| Ano ang sanhi ng red tide blooms? | Ang mga kundisyon na gaya ng sinag ng
araw, sobrang alat (salinity), mataas na temperatura, agos, galaw
ng tuig, at sustansiya sa tubig (nutrients) ay maaring maging sanhi
ng red tide blooms.
Ayon sa pananaliksik, ang sobrang pagdami ng sustansiya katulad ng phosphorus, phosphate, nitrate, at nitrite kasama ng tamang kumbinasyon ng temperatura at alat ng tubig ay maaaring maging sanhi ng paglitaw at pagdamin ng organismo ng red tide. Magaganap ang pangyayaring ito kung ang mahabang panahon ng tag-init ay masusundan ng malakas na pag-ulan at pagkakaroon ng dagliang daloy ng tubig mula sa lupa papuntang katubigan. Sa ganitong sitwasyon, magiging mayaman ang tubig-dagat sa sustansiya na maaaring magpalago o magpadami sa populasyon ng dinoflagellates. |
| Maari bang malaman ang takdang panahon ng pagdating ng red tide at maari rin ba itong masugpo? | Marami ng naimungkahing pamamaraan upang
malaman ang tiyak na panahon ng paglitaw ng red tide, ngunit
hanggang ngayon ay wala pang tiyak na paraan upang masabi ang takdang araw
at panahon ng paglitaw nito. Patuloy na pinag-aaralan ng mga
mananaliksik ang bagay na ito.
Ang red tide ay mahirap sugpuin dahil sa mga sumusunod:
|
| Ano ang epekto ng red tide sa mga lamang-dagat? | Ang red tide na sanhi ng Pyrodinium
bahamense variety compressum at Gymnodinium catenatum ay hindi
direktang nakamamatay ng mga lamang-dagat. Subali’t ang mga ito ay
maaaring makaapekto.
|
| Ano ang epekto ng shellfish na kontaminado ng lason ng red tide kung ito ay kinain ng tao? | Ang taong nakakain ng mga shellfish
na nagtataglay ng nakakalasong organismo ng red tide, na
kung tawagin ay P. bahamense at G. catenatum, ay maaring
makaranas ng pagkakalason na tinatawag na paralytic shellfish poisoning
(PSP).
Ang sintomas nito ay ang mga sumusunod:
Ang mga pangunahing sintomas ay karaniwang nararamdaman ng biktima tatlumpung minuto (30 minutes) pagkaraang kumain ng shellfish na kontaminado ng red tide. Ang mga kaso ng pagkamatay sanhi ng PSP ay dulot ng “paralysis” ng baga at iba pang parte ng sistema ng paghinga. Karaniwang nangyayari ito sa loob ng labindalawang oras (12 hours) matapos na kumain ng mga apektadong shellfish. |
| Bakit may mga biktima ng paralytic shellfish poisoning (PSP)? |
Narito ang ilan sa mga kadahilanan kung bakit may nabibiktima ng PSP:
|
| Ano ang mga dapat gawin kung ang tao ay may sintomas ng PSP? |
Ang taong may sintomas ng PSP ay nararapat na:
|
| Ang suka ba at ibang uri ng pang-asim o ang pagluluto ay maaring makatulong upang maalis ang lason ng red tide sa kontaminadong shellfish? | Napag-alaman sa pananaliksik na ang red tide na lason ay hindi naaalis o nababago sa pagluluto o sa paggamit ng suka at ibang uri ng pang-asim. Ang lason ng red tide ay tumataas sa solusyon na may pagkaasido. Batay sa pagsusuri ito ay tumataas ng labinlimang (15) ulit kapag nahaluan ng hydrochloric acid, isang uri ng asido na matatagpuan sa sikmura ng tao. |
| Anu-ano ang mga lamang-dagat na maaring kainin sa panahon ng red tide? | Ang mga sumusunod ay maaring
kainin:
PAALALA: Siguraduhing sariwa at hugasang mabuti ang lahat ng nabanggit bago iluto. |
| Ano ang epekto ng red tide sa ekonomiya? |
Ang pagdating ng red tide ay may malaking epekto sa kalakalan ng pangingisda sa isang komunidad. Ang dahilan nito ay ang mga sumusudod:
|
| Ano ang kailangang gawin upang mabawasan ang epekto ng red tide? |
Upang mabawasan ang epekto ng red tide, gawin ang mga sumusunod:
|
| Anu-ano ang mga pamamaraan upang maiwasan ang paglaganap ng red tide? | Ang paglaganap ng red tide ay maaring
maiwasan sa pamamagitan ng mga sumusunod:
|
| Ano ang kasalukuyang ginagawa ng pamahalaan upang makatulong sa mga mamamayan at maiwasan ang mga problemang dulot ng red tide? |
Narito ang ilan sa mga nagawa at patuloy na ginagawa ng pamahalaan upang makatulong at maiwasan ang problemang dulot ng red tide:
|
| Ano naman ang maitutulong ng pribadong sektor sa panahon ng red tide? |
Ang pribadong sektor ay maaaring makatulong sa pamamagitan ng:
|
KEYWORDS: red tide, red tide symptoms, red tide cure, red tide treatment, red tide first aid, red tide poisoning, seafood poisoning, seafood, seafoods, emergency, emergency, emergency, about red tide, red tide FAQs, basic facts about red tide, frequently asked questions, red tide victims, biktima ng red tide, gamot sa red tide, dapat gawin kapag nalason ng red tide